.  .  .  Chocolate từ lâu đã vượt qua khỏi khuôn khổ một món đồ ngọt đầy mê hoặc, trở thành một biểu tượng toàn cầu của sự ngọt ngào, lãng mạn và tình yêu. Thế nhưng, lần ngược về nơi những viên chocolate còn trong hình hài những trái cacao, người ta lại thấy một vòng lặp đói nghèo và thiếu bền vững không lối ra. Những khó khăn và bất công đó gây ra những xung đột và để lại hậu quả khôn lường cho không chỉ các hộ nông dân đơn lẻ mà cả ngành công nghiệp sản xuất cacao toàn cầu. 

 

 .  .  .  Trước hết, những khó khăn của ngành sản xuất cacao có nguyên nhân lớn đến từ sự bất công và áp bức trong điều kiện lao động ở nhiều nơi. Báo cáo của Sadhu và cộng sự (2020) tại 2 quốc gia là Ghana và Bờ Biển Ngà phơi bày một thực trạng đáng lo ngại: khoảng 45% trẻ em trong các hộ trồng cacao phải tham gia lao động, với 1,56 triệu trẻ em được ghi nhận tham gia vào các hình thức lao động trẻ em, trong khi có tới 1,48 triệu trẻ em được ghi nhận đã phải tiếp xúc với ít nhất 1 hình thức lao động nguy hại [1]. Vào năm 2021, nhiều công ty chocolate lớn bao gồm Nestlé, Barry Callebaut, Mars, Olam, Hershey và Mondelēz đã dính cáo buộc tiếp tay cho việc nô dịch hàng nghìn lao động trẻ em trong các trang trại cacao [2]. Cáo buộc này xuất phát từ đơn kiện bởi 8 công dân Bờ Biển Ngà, những người cho rằng họ từng bị ép buộc lao động không công tại các đồn điền cacao [3]. Ngoài ra, tình trạng lạc hậu về cơ sở vật chất và công nghệ sản xuất do hạn chế về nguồn lực tài chính cũng đã và đang khiến nông dân khó tiếp cận với những phương thức canh tác bền vững. Những hạn chế mang tính nội tại đó tạo ra những thách thức nghiêm trọng đối với sự phát triển bền vững tại các quốc gia sản xuất cacao hàng đầu thế giới tại Châu Phi. 

 

 .  .  .  Trong khi điều kiện lao động và việc sử dụng trẻ em chưa được khắc phục, mức thu nhập trung bình của các nông dân còn ở mức thấp báo động. Chỉ riêng tại Ghana và Bờ Biển Ngà, mức thu nhập nhiều hộ gia đình hiện đang thấp hơn mức chuẩn nghèo quốc tế của World Bank là 2,12 USD/người/ngày, trong khi phần lớn cũng thấp hơn mức thu nhập tối thiểu cần thiết là 5,81 USD/người/ngày đối với Ghana và 6,32 USD/người/ngày đối với Bờ Biển Ngà [4]. Nghiên cứu của Boysen và cộng sự (2023) cũng cho thấy thực trạng tương tự khi thu nhập bình quân của nông dân trồng cacao tại Bờ Biển Ngà chỉ vỏn vẹn 2,08 USD/ngày, trong khi tại Ghana là 1,50 USD/ngày (tính trên mỗi nhân khẩu tương đương người lớn) [5].

 

 .  .  .  Bên cạnh những yếu tố về con người, biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường cũng đang gây ra những hệ lụy sâu sắc đối với điều kiện lao động của người nông dân. Cụ thể, nhiệt độ gia tăng và lượng mưa thất thường đã làm sụt giảm nghiêm trọng năng suất và chất lượng cacao. Môi trường làm việc ngày càng oi bức và khắc nghiệt cũng vắt kiệt thể lực người lao động. Công việc nặng nhọc dưới nắng và nguy cơ tiếp xúc với hóa chất khiến nguy cơ mắc các bệnh do sốc nhiệt và bệnh tim mạch tăng gấp đôi, đặc biệt khi lực lượng lao động phần lớn vẫn là trẻ nhỏ, người yếu thế, và lao động cưỡng bức. [6]

 

 .  .  .  Ngoài ra, giá cacao hiện nay chủ yếu được thiết lập và quyết định bởi các cơ sở kinh tế và tập đoàn đa quốc gia lớn (Nestlé, Mars, Mondelez, Hershey’s,...), khiến người nông dân rơi vào thế bị động và không có bất kỳ quyền kiểm soát hay thương lượng nào đối với thành quả lao động của mình [7]. Sự chênh lệch lợi nhuận trong ngành lớn đến mức: khi một thanh chocolate được bán ra, phần lớn tiền (90% lợi nhuận) lại rơi vào tay các tập đoàn phân phối và nhà bán lẻ, trong khi nông dân và các quốc gia xuất khẩu chỉ nhận được chưa tới 7,5%. Điều này dẫn đến việc hầu hết các nông hộ không đạt được mức thu nhập đủ sống, gián tiếp củng cố việc sử dụng lao động trẻ em và phá rừng để duy trì sản lượng và bù đắp chênh lệch giá cả, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với môi trường và xã hội [8].

 

 .  .  .  Khi lớp đường bên trên tan đi, vị đắng càng lộ rõ. Trong khi lợi nhuận không tăng lên, yêu cầu về chất lượng ngày càng siết chặt, trẻ em và lao động cưỡng bức vẫn tiếp tục phải lao động với điều kiện tồi tệ và không được quan tâm đúng mức, gây nên lỗ hổng nhân quyền nghiêm trọng, mà người tiêu dùng vô tình trở thành người tiếp tay thông qua tiêu dùng sản phẩm của những tập đoàn sản xuất, chế biến thiếu trách nhiệm. Bên cạnh đó, các yếu tố bên ngoài như thiên tai, dịch bệnh và sự biến động của thị trường cũng chực chờ biến những vụ mùa dài ngày của người nông dân thành thảm họa, cướp đi thành quả lao động của họ, đẩy họ sâu hơn vào vòng xoáy chật vật, khó khăn kinh tế.

 

 .  .  .  Với yêu cầu ngày càng cấp thiết về một nền kinh tế bền vững toàn cầu, ngành công nghiệp sản xuất cacao không thể bị bỏ lại phía sau, mà cần sự quan tâm từ các quốc gia sở tại, các chủ thể kinh tế, và chính những người tiêu dùng. Những khó khăn và hệ quả nêu trên cần được xem xét một cách nghiêm túc, và có những biện pháp phù hợp để giải quyết triệt để cả vấn đề bên trong và bên ngoài, góp phần duy trì ngành công nghiệp cacao công bằng, bền vững và đảm bảo quyền lợi cơ bản cho người lao động.

(Đăng tải vào 03/2026)​​

​​​​​​​

TÁC GIẢ

Nguyễn Hữu Khánh, sinh viên Khoa Chính trị quốc tế và Ngoại giao, Khóa 52, Học viện Ngoại giao;

Ngô Thảo Nguyên, sinh viên Khoa Luật quốc tế, Khóa 52, Học viện Ngoại giao;

Nguyễn Tiến Thành Đạt, sinh viên Khoa Chính trị quốc tế và Ngoại giao, Khóa 51, Học viện Ngoại giao;

Thái Hữu Khoa, sinh viên Khoa Chính trị quốc tế và Ngoại giao, Khóa 51, Học viện Ngoại giao.

​​

THIẾT KẾ ĐỒ HỌA

Nguyễn Hồng Lam, sinh viên Khoa Chính trị quốc tế và Ngoại giao, Khóa 52, Học viện Ngoại giao.

​

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Sadhu, S., Kysia, K., Onyango , L., Zinnes , C., Lord  , S., Monnard , A., & Arellano, I. R. (2020). NORC Final Report:   Assessing Progress in Reducing Child  Labor in Cocoa Production in Cocoa  Growing Areas of Côte d’Ivoire and Ghana. NORC at the University of Chicago. https://www.norc.org/content/dam/norc-org/pdfs/NORC%202020%20Cocoa%20Report_English.pdf

2. Balch, O. (2021, February 13). Mars, Nestlé and Hershey to Face Child Slavery Lawsuit in US. The Guardian. https://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/12/mars-nestle-and-hershey-to-face-landmark-child-slavery-lawsuit-in-us

3. Balch, O. (2021, February 13). Mars, Nestlé and Hershey to Face Child Slavery Lawsuit in US. The Guardian. https://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/12/mars-nestle-and-hershey-to-face-landmark-child-slavery-lawsuit-in-us

4. van Vliet, J. A., Slingerland, M. A., Waarts, Y. R., & Giller, K. E. (2021). A Living Income for Cocoa Producers in Côte d’Ivoire and Ghana? Frontiers in Sustainable Food Systems, 5(1). https://doi.org/10.3389/fsufs.2021.732831

5. Boysen, O., Ferrari, E., Nechifor, V., & Tillie, P. (2023). Earn a living? What the Côte d’Ivoire-Ghana cocoa living income differential might deliver on its promise. Food Policy, 114, 102389. https://doi.org/10.1016/j.foodpol.2022.102389

6. Climate Matters. (2025). Climate Change is Heating Up West Africa’s Cocoa Belt | Climate Central. Climatecentral.org. https://www.climatecentral.org/climate-matters/climate-and-cocoa-2025

7. Staritz, C., Tröster, B., Grumiller, J., & Maile, F. (2022). PriceSetting Power in Global Value Chains: The Cases of Price Stabilisation in the Cocoa Sectors in Côte d’Ivoire and Ghana. The European Journal of Development Research, 35, 1-29. https://doi.org/10.1057/s4128702200543z

8. Musselli, I., Bruelisauer, S., Porchet, N., & Oberlack, C. (2025). Cocoa Pricing for a Living Income: Mechanisms, Regulatory Levers, and Limitations. https://doi.org/10.48620/88120