1. Mở đầu

          Ngày 07/01/2026, Nhà Trắng đã phát đi một bản ghi nhớ, chính thức xác nhận việc Hoa Kỳ rút khỏi 31 tổ chức và thực thể thuộc hệ thống Liên Hợp Quốc. Động thái này là sự hiện thực hóa triệt để học thuyết “America First”, tuyên bố thẳng thừng rằng các tổ chức này “đi ngược lại lợi ích của Hoa Kỳ” [1] [2]. Quyết định này không chỉ củng cố sự từ bỏ chủ nghĩa đa phương của Trump, mà còn tạo ra một “khoảng trống quyền lực” khổng lồ, buộc cộng đồng quốc tế phải ngay lập tức tái định hình chiến lược trong một trật tự thế giới đang trải qua những thách thức lớn [3].

 

          Tính đến ngày 10/01/2026, người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, ông Stéphane Dujarric khẳng định đã kiểm tra với bộ phận pháp lý của tổ chức nhưng không nhận được bất kỳ thông tin chính thức nào về việc Mỹ rút khỏi các cơ quan trực thuộc của tổ chức [4]. Nếu được triển khai, động thái này của chính quyền Trump tiềm tàng nguy cơ gây suy yếu nghiêm trọng ngân sách và hoạt động của Liên Hợp Quốc, đặc biệt đối với các chương trình nghị sự mang tính then chốt như biến đổi khí hậu (với UNFCCC) và sức khỏe sinh sản (với Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc), v.v., vì Mỹ đóng góp tới 22% tổng ngân sách của tổ chức, cao nhất trong số các quốc gia thành viên; sự gián đoạn ngân sách này nằm trong chuỗi các hoạt động liên tục cắt giảm hỗ trợ tài chính cho tổ chức, đẩy tổ chức đến bờ vực phá sản từ Hoa Kỳ [5] [6] [7]. Bên cạnh đó, chính sách này cũng tạo tiền lệ xói mòn trật tự dựa trên luật pháp quốc tế và làm suy giảm hợp tác toàn cầu, đi ngược lại với nghĩa vụ đóng góp vào ngân sách và cam kết chính trị của các quốc gia thành viên theo Hiến chương Liên Hợp Quốc [8] [9].

 

2. Lập trường các quốc gia

           Tại khu vực Châu Á, phản ứng về vấn đề Mỹ rút khỏi các tổ chức quốc tế có sự tương đồng. Các tuyên bố của các quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam, và Nhật Bản đều bày tỏ sự hối tiếc hoặc quan ngại trước sự thoái lui của Mỹ, đồng thời khẳng định cam kết trong việc giữ vững chủ nghĩa đa phương và các thể chế của nó [10]. Hàn Quốc là một ngoại lệ trong khu vực, khi quốc gia này chưa đưa ra bất kỳ tuyên bố chính thức nào [11]. Tuy nhiên, những biện pháp nhằm giảm thiểu hậu quả của sự thoái lui này giữa các quốc gia có sự khác biệt rõ ràng. Trong khi Trung Quốc cam kết tiếp tục tài trợ 66 tổ chức mà Mỹ vừa rút khỏi, Nhật Bản lại có phần cẩn trọng hơn khi tuyên bố “tiếp tục hợp tác với Hoa Kỳ và cộng đồng quốc tế.” [12] [13]. Cho đến hiện tại, các quốc gia Trung Đông vẫn chưa ghi nhận động thái nào liên quan đến việc Tổng thống Trump rút khỏi hàng loạt các tổ chức quốc tế. Về vấn đề này, Việt Nam khẳng định tính cấp thiết trong việc giữ vững chủ nghĩa đa phương, đồng thời tiếp tục đóng tích cực cho các thể chế của nó [14].

 

           Tại châu Âu, các quốc gia cũng cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc trước quyết định rút Mỹ khỏi các cơ chế quốc tế, nhất là hiệp định và tổ chức khí hậu quốc tế của Tổng thống Trump và gọi đó là một hành động “sai lầm và đáng tiếc”. Đồng thời, các nước trên cũng tái khẳng cam kết trong việc nghiên cứu các vấn đề khí hậu toàn cầu [15] [16]. Ở cấp độ quốc gia, mặc dù không trực tiếp đề cập đến, Pháp lên án chính sách đối ngoại dưới thời Tổng thống Trump, cho rằng Mỹ đang cô lập bản thân khỏi chính các đồng minh lâu năm và vi phạm luật quốc tế. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng nhấn mạnh rằng đây là thời điểm phù hợp để tái đầu tư hoàn toàn vào Liên Hợp Quốc [17]. Đức cũng lên tiếng cảnh cáo rằng hành động của Mỹ có thể làm xói mòn trật tự quốc tế, biến không gian quốc tế trở thành một nơi mà luật lệ bị suy yếu và các hành vi cơ hội chiếm ưu thế [18].

 

            Liên minh Châu Phi và các quốc gia trong khu vực này vẫn chưa đưa ra bất kỳ tuyên bố nào về vấn đề này. Tuy nhiên một số quốc gia đã nêu ra quan ngại về những vấn đề an ninh liên quan. Chính phủ Cộng hoà liên bang Somalia lo ngại rằng việc Mỹ cắt viện trợ kinh tế cho các hoạt động nhân đạo tại nước này sẽ gây ảnh hưởng đến cuộc sống của những người tị nạn trong nước [19]. Chính trị gia người Kenya, bà Justina Wamae cũng kêu gọi chính phủ Kenya tìm những hướng đi kinh tế và chiến lược mới nhằm giảm phụ thuộc nước ngoài trước tình hình chính phủ Mỹ chính thức rút khỏi 66 tổ chức quốc tế và 31 tổ chức Liên Hợp Quốc, trong đó bao gồm Uỷ ban kinh tế Liên Hợp Quốc về Châu Phi [20] [21].

 

            Về phía châu Mỹ, các nguồn tin quốc tế chưa ghi nhận phản hồi chính thức của các quốc gia cụ thể đối với quyết định của Hoa Kỳ về việc rút khỏi các tổ chức quốc tế, bao gồm cả các cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc. Hầu hết các bản tin này tập trung vào chính sách của Mỹ và các phản ứng từ các tổ chức toàn cầu, trong đó bày tỏ sự “quan ngại” sâu sắc trước quyết định này [22]. 

 

3. Kết luận

          Như vậy, có thể nói, Việc Hoa Kỳ rút khỏi 31 tổ chức Liên Hợp Quốc đã khiến trật tự đa phương rạn nứt sâu sắc. Nhìn chung, các quốc gia có xu hướng bày tỏ tiếc nuối và cam kết gắn bó với các hiệp ước toàn cầu [23] [24], trong khi một số cường quốc mới nổi khẳng định tiếp tục hợp tác cùng cộng đồng quốc tế nhằm lấp đầy khoảng trống quyền lực [25]. Trước tình hình quốc tế biến động, Việt Nam đã kịp thời tái khẳng định lập trường coi trọng vai trò trung tâm của Liên Hợp Quốc, quyết tâm đóng góp vào phát triển bền vững và hòa bình quốc tế [26].

 

         Trong bối cảnh đó, tương lai nào sẽ đón chờ các tổ chức đa phương: Liệu các tổ chức này có thể tiếp tục hoạt động hiệu quả không khi thiếu đi một trong những trụ cột quan trọng nhất và trật tự toàn cầu sẽ thích ứng ra sao đối với những thay đổi này? Đáp án cho những câu hỏi này phụ thuộc vào việc các quốc gia và các thể chế quốc tế điều chỉnh và thích ứng trong bối cảnh trật tự quốc tế đang không ngừng biến đổi.

(Đăng tải vào 01/2025)​​

​​​​​​​

TÁC GIẢ

Lê Thị Hồng Vân, sinh viên ngành Kinh doanh quốc tế Viện VJCC, Khóa 63, Đại học Ngoại thương;
Hoàng Minh Khôi, sinh viên Khoa Chính trị quốc tế & Ngoại giao, Khoá 51, Học viện Ngoại giao;
Phạm Ngọc Quốc Khanh, sinh viên Khoa Chính trị quốc tế & Ngoại giao, Khoá 52, Học viện Ngoại giao;
Trần Hoàng Mai, sinh viên Khoa Chính trị quốc tế & Ngoại giao, Khoá 52, Học viện Ngoại giao;
Nguyễn Hoàng Nam, sinh viên Khoa Chính trị quốc tế & Ngoại giao, Khoá 52, Học viện Ngoại giao;
Lê Nguyễn Bảo Khánh, sinh viên Khoa Chính trị quốc tế & Ngoại giao, Khoá 52, Học viện Ngoại giao;
Nguyễn Thị Kim Ngân, sinh viên Khoa Chính trị quốc tế & Ngoại giao, Khoá 52, Học viện Ngoại giao;
Lê Minh Hiếu, sinh viên Khoa Luật quốc tế, Khoá 52, Học viện Ngoại giao;
Nguyễn Quang Vinh, sinh viên Khoa Truyền thông & Văn hóa đối ngoại, Khóa 50, Học viện Ngoại giao.

​​

THIẾT KẾ ĐỒ HỌA

Nguyễn Quang Vinh, sinh viên Khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại, Khóa 50, Học viện Ngoại giao.

​

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] The White House. (2026b, January 7). Withdrawing the United States from International Organizations, Conventions, and Treaties that Are Contrary to the Interests of the United States. The White House. https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2026/01/withdrawing-the-united-states-from-international-organizations-conventions-and-treaties-that-are-contrary-to-the-interests-of-the-united-states/
[2] Lee, M. (2026, January 7). US halts aid to Somalia’s federal government. AP News. https://apnews.com/article/trump-somalia-food-assistance-suspension-a34b91e229c195a723ce2c8f9e6bb158
[3] William Matthews. (2024, November 14). Trump’s “America First” foreign policy will accelerate China’s push for global leadership. Chatham House – International Affairs Think Tank. https://www.chathamhouse.org/2024/11/trumps-america-first-foreign-policy-will-accelerate-chinas-push-global-leadership
[4] TTXVN. “Liên Hợp Quốc Chưa Nhận Thông Báo Chính Thức về Việc Mỹ Rút Khỏi Các Cơ Quan Trực Thuộc.” Báo Nhân Dân Điện Tử, 10 Jan. 2026, nhandan.vn/lien-hop-quoc-chua-nhan-thong-bao-chinh-thuc-ve-viec-my-rut-khoi-cac-co-quan-truc-thuoc-post936141.html.
[5] Emanuel, G. (2026, January 8). Why is the U.S. pulling out of 31 U.N. groups? And what’s the impact? NPR. https://www.npr.org/sections/goats-and-soda/2026/01/08/nx-s1-5671117/trump-withdrawal-united-nations-health
[6] Tamsut, F. (2026, January 9). US has “legal obligation” to pay dues, UN tells Trump. Dw.com; Deutsche Welle. https://www.dw.com/en/un-united-nations-trump-obligations-withdraw-international-organizations/a-75442535
[7] Mishra, V. (2025, October 17). UN faces “race to bankruptcy” as Guterres unveils sharply reduced 2026 budget. UN News. https://news.un.org/en/story/2025/10/1166128
[8] Mishra, V. (2026, January 8). UN’s “responsibility to deliver” will not waver, after US announces withdrawal from dozens of international organizations. UN News. https://news.un.org/en/story/2026/01/1166722
[9] Rowlands, L. (2026, January 8). US to withdraw from dozens of UN, international organisations. Al Jazeera. https://www.aljazeera.com/news/2026/1/8/trump-to-withdraw-us-from-dozens-of-un-international-organisations
[10] Karim , O. (2026, January 8). U.S. Withdrawal From Organizations Triggers Global Alarm. Globalissues.org. https://www.globalissues.org/news/2026/01/08/42071
[11] Yonhap. (2026, January 8). US withdraws from S. Korea-headquartered Green Climate Fund. Koreatimes.co.kr; The Korea Times. https://www.koreatimes.co.kr/world/20260109/us-withdraws-from-s-korea-headquartered-green-climate-fund
[12] Global Times. (2026, January 8). US pulling out of intl bodies “is no longer news”: Chinese FM on US withdrawal from 66 intl organizations - Global Times. Globaltimes.cn. https://www.globaltimes.cn/page/202601/1352655.shtml
[13] Beattie, E. (2026, January 9). U.N. University in Tokyo unlikely to be impacted by U.S. exit. The Japan Times. https://www.japantimes.co.jp/news/2026/01/09/japan/us-withdraws-from-united-nations-university/
[14] Duy Linh. (2026, January 8). Vietnam’s stance on the US withdrawal from 66 international organizations. Vietnam.vn. https://www.vietnam.vn/en/quan-diem-cua-viet-nam-truoc-viec-my-rut-khoi-66-to-chuc-quoc-te
[15] Reuters. (2026, January 8). EU regrets US withdrawal from UN climate treaty. Reuters. https://www.reuters.com/sustainability/climate-energy/eu-regrets-us-withdrawal-un-climate-treaty-2026-01-08/
[16] VOVWORLD. (2026, January 9). World reacts to US withdrawal from 66 international bodies. THE VOICE of VIETNAM. https://vovworld.vn/en-US/news/world-reacts-to-us-withdrawal-from-66-international-bodies-1456318.vov
[17] France 24. (2026, January 8). Macron accuses US of “turning away” from allies, breaking rules. France 24; FRANCE 24. https://www.france24.com/en/live-news/20260108-macron-accuses-us-of-breaking-free-from-international-rules
[18] Reuters . (2026, January 8). German president says US is destroying world order. Reuters. https://www.reuters.com/world/americas/german-president-says-us-is-destroying-world-order-2026-01-08/
[19] Lee, M. (2026, January 7). US halts aid to Somalia’s federal government. AP News. https://apnews.com/article/trump-somalia-food-assistance-suspension-a34b91e229c195a723ce2c8f9e6bb158
[20] The White House . (2026a, January 7). Fact Sheet: President Donald J. Trump Withdraws the United States from International Organizations that Are Contrary to the Interests of the United States. The White House. https://www.whitehouse.gov/fact-sheets/2026/01/fact-sheet-president-donald-j-trump-withdraws-the-united-states-from-international-organizations-that-are-contrary-to-the-interests-of-the-united-states/
[21] Kiprono Keileb. (2026, January 8). Justina Wamae urges Kenya to rethink aid amid US funding cuts. People Daily. https://peopledaily.digital/news/justina-wamae-urges-kenya-to-rethink-aid-amid-us-funding-cuts
[22] Reuters Staff. (2026, January 8). UN chief Guterres regrets US decision to withdraw from some UN entities. Reuters. https://www.reuters.com/world/un-chief-guterres-regrets-us-decision-withdraw-some-un-entities-2026-01-08/
[23] The Brussels Times. (2026, January 8). European Commission regrets US withdrawal from UN climate treaty. Brusselstimes.com. https://www.brusselstimes.com/eu-affairs/1909348/european-commission-regrets-us-withdrawal-from-un-climate-treaty
[24] Jejje Muhinde. (2026, January 9). US Withdrawal from International Organisations Raises Concerns for Africa. Rwanda Dispatch News Agency. https://rwandadispatch.com/us-withdrawal-from-international-organisations-raises-concerns-for-africa/
[25] News China. (2026, January 8). China affirms support for UN following U.S. withdrawal from 66 int’l organizations. News.cn. https://english.news.cn/20260108/6f851f68428c423784d55d45a08b57c2/c.html
[26] Dung, T. (2026, January 8). Viet Nam’s stance on U.S. withdrawal from 66 international organizations. Báo Chính Phủ. https://en.baochinhphu.vn/viet-nams-stance-on-us-withdrawal-from-66-international-organizations-111260108165142159.htm